Dzięki technologii AJAX ze statycznych witryn internetowych można zrobić interaktywne aplikacje na wzór programów znanych z codziennej pracy z komputerem. Może kolejne CV napiszesz nie przy użyciu Worda czy OpenOffice'a, lecz w edytorze na stronie WWW?

Dzięki technologii AJAX ze statycznych witryn internetowych można zrobić interaktywne aplikacje na wzór programów znanych z codziennej pracy z komputerem. Może kolejne CV napiszesz nie przy użyciu Worda czy OpenOffice'a, lecz w edytorze na stronie WWW?

W poniższym tekście przyjrzymy się bliżej kilku produktom firm Google oraz Ajax 13 (jej założycielem jest Michael Robertson, właściciel firmy Linspire). Wśród nich znajdą się aplikacje WWW, które przeważnie mogą zastąpić biurowe kombajny do tworzenia dokumentów tekstowych, arkuszy kalkulacyjnych, schematów czy diagramów, a także papierowy terminarz z zaplanowanym czasem pracy.

Na początek warto zwrócić uwagę, że do uruchomienia programów firmy Ajax 13 niezbędna jest Mozilla Firefox, bo zastosowano w nich język XUL używany do opisu interfejsu użytkownika, a żadna inna przeglądarka go nie obsługuje. Wszystkie produkty Ajax 13 znaleźć można na stronie www.ajaxlaunch.com .

Aplikacja po uruchomieniu wygląda jak typowy prosty edytor tekstu. Posługiwanie się nią nie powinno sprawiać żadnych problemów, gdyż korzysta z elementów dobrze znanych z desktopowych programów tego typu: menu, paska narzędzi z najczęściej używanymi funkcjami czy kart (ang. tabs) z edytowanymi dokumentami. Brak natomiast menu kontekstowych (zamiast nich pojawia się menu z funkcjami przeglądarki).

Funkcjonalność ajaxWrite jest mniej więcej taka, jak dołączanego do Windows WordPada. Umożliwia standardowe formatowanie tekstu, czyli ustalanie kroju, rozmiaru i wyglądu czcionki, jej koloru i tła, wstawianie do dokumentu obrazków, tabel i odnośników URL, wyrównywanie akapitów czy tworzenie list numerowanych i punktowanych. Elementy dokumentu, np. ilustracje, można łatwo skalować czy przemieszczać, operując myszą.

Pliki do edycji wczytuje się wprost z dysku komputera, a po dokonaniu zmian można je pobrać i zapisać lokalnie. ajaxWrite odczyta dokumenty programów Microsoft Word, Microsoft Works, WordPerfect, OpenOffice, StarOffice oraz format RTF, a pozwala je zapisać w formacie Worda, OpenOffice'a, RTF, PDF lub jako zwykły tekst.

Cały program liczy mniej niż 400 KB, dlatego przy odpowiednio szybkim łączu ładuje się błyskawicznie. Po uruchomieniu większość operacji jest wykonywana lokalnie, dlatego też szybkość działania edytora nie powinna odbiegać od szybkości aplikacji uruchomionych lokalnie.

Konkurent ajaxWrite'a - Writely - został w marcu bieżącego roku kupiony przez firmę Google. Od tej pory nie można się zarejestrować w witrynie firmy i przetestować go. Jak wynika z opisu producenta, jest funkcjonalnie zbliżony do ajaxWrite'a.

ajaxXLS

Ajax 13 oferuje dwa arkusze kalkulacyjne. Pierwszy z nich to prostsza przeglądarka, która umożliwia podejrzenie dokumentów Microsoft Excela oraz OpenOffice Calc. Zachowuje oryginalne formatowanie komórek arkuszy - zarówno jeżeli chodzi o zawartość (formatowanie tekstów, liczb, dat itd.), jak i wygląd (tło czy obramowanie). Co ciekawe, ajaxXLS viewer potrafi również pokazywać wykresy zawarte w oglądanych arkuszach, ale na tym jego funkcjonalność się koączy.

Druga aplikacja to ajaxXLS Editor. Na razie wygląda jak zalążek przyszłego arkusza kalkulacyjnego i w obecnej postaci nie nadaje się do pracy - znajduje się we wczesnej fazie rozwoju i jest jeszcze mocno niedopracowana. Można natomiast zobaczyć, w jakim kierunku będzie się rozwijała i jakie funkcje prawdopodobnie udostępni.

Dużo lepiej wypada udostępniony na początku czerwca Google Spreadsheets ( spreadsheets.google.com ). Doskonale radzi sobie z dokumentami XLS i CSV, a mechanizm przeciągania pozwala na przykład zaznaczać obszary danych podlegających sumowaniu czy wyliczaniu średniej. Trzy główne karty odpowiadają za formatowanie arkusza, sortowanie danych oraz wstawianie funkcji specjalnych. Wszystko jest bardzo przejrzyste i łatwe w obsłudze. Nie trzeba po każdym otwarciu aplikacji przesyłać do niej edytowanego arkusza, bo już za pierwszym razem zostaje on zapisany na serwerze, co ułatwia pracę. Kolejną ciekawą funkcją jest możliwość udostępniania arkusza innym osobom zarówno do odczytu, jak i edycji, dlatego praca zespołowa nie stanowi żadnego problemu.

Natomiast Google Spreadsheets nie obsługuje zaawansowanych funkcji arkusza kalkulacyjnego, takich jak tabele przestawne czy wykresy, i ma problemy z sortowaniem elementów zawierających na przykład polskie znaki diakrytyczne. Jednakże ogólne wrażenie jest bardzo dobre, zwłaszcza że to, podobnie jak ajaxXLS, wersja beta. Wiąże się z tym dodatkowe ograniczenie - liczby przechowywanych przez użytkownika arkuszy oraz ich rozmiarów. Więcej można o tym przeczytać w pomocy.

ajaxSketch

Kolejna propozycja to program do tworzenia schematów blokowych, diagramów i ręcznego rysowania. Zestaw funkcji nie jest bogaty, ale wystarcza do utworzenia prostego rysunku potrzebnego np. w prezentacji.

Oferowane narzędzia pozwalają na zmianę kolorów pióra i tła, a także stopnia przezroczystości rysowanego elementu. Tworzone obiekty można łatwo transformować. Wystarczy parę kliknięć myszą, aby obiekt dowolnie rozciągnąć, obrócić i przesunąć, tak jak w desktopowych aplikacjach tego typu. W wyniku zapisu otrzymamy plik SVG (Scalable Vector Graphics). Jest to format oparty na XML-u, utworzony przez World Wide Web Consortium i pozwalający na przechowywanie informacji o dwuwymiarowych grafikach wektorowych, zarówno statycznych, jak i animowanych.

Producent twierdzi, że ajaxSketch dobrze radzi sobie z zaawansowanymi elementami formatu SVG, np. złożonymi gradientami i kształtami. Użycie w programie otwartego standardu daje duże możliwości, bo znakomita większość komercyjnych programów potrafi ten format importować i eksportować. Z łatwością wczytamy naszą pracę do programów Adobe Illustrator, Macromedia Freehand czy Microsoft Visio.

ajaxOS - integracja z systemem operacyjnym

Pomysł wydaje się bardzo prosty - zintegrować z systemem operacyjnym obsługę aplikacji WWW tak, aby umożliwić za ich pomocą edycję dokumentów. Na przykład chcąc edytować dokument OpenOffice Writera czy Microsoft Worda, automatycznie uruchamia się przeglądarka WWW i otwiera opisywany wcześniej ajaxWrite. Po edycji dokumentu zapisujemy go i poprawiona wersja od razu znajduje się na twardym dysku naszego komputera. Taki prosty zabieg zwalnia użytkownika z konieczności kupna i/lub instalacji pakietu biurowego, jego aktualizacji, a ponadto oszczędza kilkaset megabajtów na twardym dysku. Założyciel firmy Ajax 13 - Michael Robertson - zaprezentował niedawno specjalną wersję systemu operacyjnego Linspire, która ma wbudowane takie właśnie mechanizmy. Rozpoznaje automatycznie dokumenty DOC, SVG, ODF, TXT, XLS itd. i uruchamia Firefoksa oraz skojarzoną z otwieranym dokumentem aplikację WWW w celu jego edycji.

Jeżeli dodatkowo takie mechanizmy połączymy z wirtualnym dyskiem znajdującym się gdzieś w Internecie, na którym możemy przechowywać wszystkie swoje pliki i dokumenty, to otrzymamy nowy wymiar "systemu przenośnego". Użytkownicy takich rozwiązaą nie muszą na przykład brać ze sobą do pracy dokumentu, nad którym pracowali w domu po godzinach. Będzie on bezpiecznie leżał na serwerze, dostępny w każdej chwili z każdego miejsca na świecie.

Kalendarze

Doskonałym przykładem kalendarza opartego na technologii AJAX jest Kiko Calendar. W przeciwieąstwie do opisywanych wcześniej rozwiązaą działa nie tylko z Firefoksem, ale także z Internet Explorerem czy Camino. Funkcjonalność tej aplikacji można śmiało porównać z jej desktopowymi odpowiednikami, interfejs jest czytelny, a obsługa prosta. Dużo daje tu na przykład wykorzystanie metody przeciągania, która znacznie ułatwia pracę. Aplikacja oferuje funkcję zarządzania kontaktami oraz jak przystało na aplikację WWW, publikowania kalendarzy. Może także między innymi wysyłać przypomnienia pocztą elektroniczną, przez komunikator internetowy AIM czy SMS-em oraz importować gotowe dane z terminarza w formatach iCal.

AJAX w domu

Temat zastosowaą technologii AJAX do budowania aplikacji przydatnych w biurze mamy już zamknięty. Skoączyłeś właśnie pracę i nie masz już ochoty na pisanie przemówienia dla szefa ani na przygotowanie zestawieą sprzedaży za kolejny miesiąc. Czy coś jeszcze da się wycisnąć z przeglądarki WWW? Jasne, i to nie byle co, choćby edycję filmów wideo!

Aplikacja eyespot nie jest, oczywiście, bezpłatną alternatywą dla Adobe Premiere, ale zmontowanie w niej niezbyt skomplikowanego klipu z takimi efektami i przejściami, jak w większości programów do montażu wideo, jest na pewno możliwe. Wystarczy trochę poeksperymentować, aby poznać jej wszystkie tajniki. Po kilku chwilach będziesz już potrafił odpowiednio przyciąć klip, wstawiać efekty oraz przejścia między kolejnymi fragmentami, dodać ścieżkę dźwiękową czy planszę tytułową. Po odpowiednim zaaranżowaniu wszystkich elementów wystarczy "zmiksować" pracę i można obejrzeć efekt finalny. Jeżeli jest zadowalający, to można opublikować go w Sieci, pobrać na lokalny dysk czy też przesłać do telefonu komórkowego.

Z kolei ajaxTunes to internetowy odtwarzacz plików muzycznych zintegrowany z usługą przechowywania własnej muzycznej bazy danych i administrowania nią. Umożliwia słuchanie ulubionej muzyki w najróżniejszych miejscach bez zabierania ze sobą płyt, pendrive'ów, czy innych nośników z zapisanymi utworami. Wystarczy otworzyć przeglądarkę internetową, aby od razu mieć dostęp do swoich plików muzycznych. Dodatkowo ajaxTunes umożliwia odtwarzanie muzyki odwiedzającym na przykład witrynę internetową.

Podsumowanie - zalety i wady

Podstawową zaletą opisywanych tu programów jest niewątpliwie to, że do korzystania z nich wystarczy przeglądarka WWW i połączenie z Internetem. Nie wymagają instalacji, nie zaśmiecają systemu operacyjnego i jeśli łącze jest w miarę szybkie, uruchamiają się błyskawicznie.

Druga niewątpliwa zaleta to łatwa dystrybucja kolejnych wersji. Producent nie musi tłoczyć nowych płyt i wysyłać ich do użytkowników, wystarczy, że nową, poprawioną wersję aplikacji umieści na serwerze. Natomiast użytkownik ma zawsze pewność, że korzysta z najświeższej wersji i nie musi się martwić o aktualizacje.

Oczywiście nie można porównywać funkcjonalności rozwiązaą przeznaczonych do WWW z desktopowymi kombajnami biurowymi. Które obecnie są lepsze, wie każdy, ale trudno jednak dziś przewidzieć rezultat walki konkurencyjnej w sektorze narzędzi biurowych. Być może, omówione tu rozwiązania rozwiną się i wzmocnią na tyle, żeby zagrozić królującemu obecnie Office'owi?

Nie należy oczekiwać, że rozwiązania ajaksowe udostępnią wkrótce tak zaawansowane funkcje, jak korespondencja seryjna, śledzenie zmian, czy wysoce wyspecjalizowane funkcje formatowania tekstu. Do czego przyda się edytor, który tego nie potrafi? Z kolei funkcje, które oferują prezentowane tu rozwiązania, wystarczą w znakomitej większości zastosowaą zwykłym użytkownikom. Po co wydawać setki dolarów na pakiet programów biurowych, jeżeli wykorzysta się zaledwie kilka, może kilkanaście procent jego możliwości? Oczywiście są jeszcze bezpłatne rozwiązania, jak choćby OpenOffice.org, ale w tym wypadku również dostajemy kombajn Bizon do skoszenia małego trawnika przed domem.

Oczywiście to wszystko pod warunkiem, że nie boimy się, że część naszych danych po cichu przepłynie na serwer wielkiej amerykaąskiej korporacji, która wkrótce zechce je sprzedać...

źródło: PC World Komputer